Sáng 10/11/2026, tại TP. HCM, Đại học Kinh tế TP. HCM (UEH) phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. HCM (ITPC) đã tổ chức Hội thảo chuyên đề “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA)”.
Sự kiện thu hút sự tham dự của đông đảo chuyên gia kinh tế, đại diện các hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng dư địa xuất khẩu và định hình chiến lược dài hạn cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường Vương quốc Anh.
Tận dụng ưu đãi và nâng cao năng lực nội tại
Phát biểu chỉ đạo và đặt vấn đề tại hội thảo, GS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Phó Giám đốc UEH cho biết, hội thảo là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao về đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo GS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Vương quốc Anh là một trong những thị trường phát triển, có sức mua lớn, hệ thống phân phối hiện đại và những yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm. Đây cũng là thị trường có nhiều tiềm năng đối với hàng hóa Việt Nam, từ dệt may, da giày, nông sản, thực phẩm chế biến đến các sản phẩm công nghiệp và hàng tiêu dùng.
“Cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan, mà quan trọng hơn là khả năng tận dụng những ưu đãi đó để nâng cao vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Một hiệp định thương mại có thể mở ra cánh cửa thị trường, nhưng để bước qua cánh cửa ấy và đứng vững trên thị trường lại phụ thuộc vào chính năng lực của doanh nghiệp”, GS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo nhấn mạnh.
Từ góc độ của một cơ sở giáo dục đại học và nghiên cứu về kinh tế, kinh doanh và quản trị, GS. TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo cho rằng có ba vấn đề đáng quan tâm.
Thứ nhất, doanh nghiệp cần hiểu đúng và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do. Việc đồng thời có UKVFTA và CPTPP mang lại thêm lựa chọn, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu rõ quy tắc xuất xứ, các cam kết và điều kiện áp dụng để lựa chọn phương án phù hợp với từng sản phẩm, từng hoạt động kinh doanh.
Thứ hai, doanh nghiệp cần chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế về chất lượng, năng lực quản trị và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Trong dài hạn, năng lực cạnh tranh bền vững không thể chỉ dựa vào giá bán thấp, mà phải được xây dựng trên chất lượng sản phẩm, tính minh bạch, khả năng đổi mới và mức độ tin cậy đối với khách hàng, đối tác.
Thứ ba, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường. Điều này đòi hỏi sự hiểu biết về hành vi tiêu dùng, hệ thống phân phối, yêu cầu của nhà nhập khẩu cũng như khả năng thiết lập và duy trì quan hệ với các đối tác tại thị trường Anh.
Bên cạnh đó, ông cũng khẳng định với định hướng phát triển là một đại học đa ngành và bền vững, UEH luôn cam kết gắn kết tri thức học thuật với thực tiễn, đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan quản lý để nâng cao năng lực quản trị, khả năng thích ứng và năng lực cạnh tranh quốc tế thông qua các hoạt động đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao tri thức.
Bức tranh tổng quan và bài toán “chìa khóa kép” UKVFTA – CPTPP
Tiếp nối góc nhìn chiến lược, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC cho biết, Vương quốc Anh là nền tảng giàu tiềm năng với sức mua cao và hệ thống phân phối phát triển, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu rất khắt khe về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường, xã hội.
Việc thực thi đồng thời Hiệp định UKVFTA từ năm 2021 và việc Vương quốc Anh chính thức gia nhập CPTPP có hiệu lực từ ngày 15/12/2024 mang đến cho doanh nghiệp thêm nhiều lựa chọn để linh hoạt xây dựng phương án xuất khẩu, tận dụng ưu đãi thuế quan phù hợp với từng mặt hàng và quy tắc xuất xứ.
Dù vậy, bà Hồ Thị Quyên nhấn mạnh rằng khả năng biến những lợi thế từ FTA thành đơn hàng, hợp đồng và sự hiện diện lâu dài phụ thuộc trước hết vào năng lực chủ động của từng doanh nghiệp.
Làm rõ hơn về cơ chế vận hành, ThS. Trịnh Huỳnh Quang Cảnh, Giảng viên Khoa Kinh doanh quốc tế – Marketing (UEH) cho biết, Việt Nam hiện là đối tác cung cấp hàng hóa lớn thứ 17 của Anh (chiếm 1,2% tổng kim ngạch nhập khẩu) với kỳ vọng kim ngạch song phương năm 2026 vượt mốc 10 tỷ USD.
Trong khi UKVFTA xóa bỏ 99% thuế sau 6 – 7 năm với C/O mẫu EUR.1 UK và cơ chế cộng gộp EU, việc Anh gia nhập CPTPP mở ra cơ chế cộng gộp đa phương từ 11 nước thành viên với thuế suất 0% qua C/O mẫu CPTPP. Tuy nhiên, tỷ lệ giá trị gia tăng nội khối trong hàng xuất khẩu còn khiêm tốn (chỉ 0,3% có nguồn gốc từ Anh trong khi 48,5% là giá trị nước ngoài) khiến các ngành hàng chủ lực như điện tử dễ vướng rào cản quy tắc xuất xứ.
Ở góc độ thực thi, ông Nguyễn Minh Khôi, Trưởng nhóm Công tác Thương mại Britcham Việt Nam lưu ý doanh nghiệp thường gặp khó khăn do chưa xác định chính xác mã HS 10 chữ số, kê khai thiếu trị giá hải quan khi phải cộng thêm chi phí bao bì, bảo hiểm, vận chuyển đến cửa khẩu hoặc không đảm bảo lưu trữ hồ sơ tối thiểu 4 năm.
Từ cạnh tranh giá đến chuẩn hóa năng lực và đầu tư quốc tế
Đồng tình với những thách thức trên, ông Nguyễn Lý Trường An, Phó Giám đốc Công ty TNHH Vận chuyển Thương mại Biển Xanh nhấn mạnh rằng, giai đoạn 2027 – 2028 sẽ chứng kiến sự chuyển dịch trọng tâm của thị trường Anh từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về độ tuân thủ.
Do đó, doanh nghiệp buộc phải thực hiện các bước chuẩn hóa quan trọng gồm chủ động kiểm nghiệm và đo lường phát thải, đáp ứng tiêu chuẩn bao bì xanh sử dụng từ 30% nhựa tái chế trở lên, đầu tư kho dịch vụ logistics bên thứ ba (3PL) và đáp ứng 5 năng lực cốt lõi gồm chất lượng ổn định, năng lực pháp lý, hồ sơ xuất xứ minh bạch, đáp ứng số lượng đặt hàng tối thiểu (MOQ) cùng hệ thống dữ liệu số hóa.
Mở rộng sang chiến lược hiện diện trực tiếp thông qua đầu tư, bà Trịnh Thị Tuyết Anh, Giám đốc cấp cao Dịch vụ Tư vấn cơ cấu doanh nghiệp Quốc tế thuộc Công ty TNHH Grant Thornton (Việt Nam) cho biết, hoạt động đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam đang nhận được động lực tích cực từ các định hướng chính sách mới như Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết 138, Quyết định số 626 phê duyệt Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (Go Global) giai đoạn 2026 – 2030.
Chương trình Go Global triển khai bốn trụ cột hỗ trợ về thể chế, tài chính, hiện diện quốc tế và thông tin năng lực, trong đó xếp Vương quốc Anh vào nhóm thị trường giá trị cao có lợi thế kép từ UKVFTA và CPTPP, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam thiết lập văn phòng nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm phân phối, kho ngoại quan hoặc thực hiện các thương vụ mua bán và sáp nhập (M&A) công nghệ.
Cập nhật khung pháp lý mới nhất, bà Trịnh Thị Tuyết Anh lưu ý doanh nghiệp cần đồng bộ lộ trình pháp lý giữa Việt Nam và Anh ngay từ khâu thiết kế cấu trúc sở hữu, chuẩn bị văn bản xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế được cấp không quá 3 tháng trước ngày nộp hồ sơ và thực hiện đầy đủ, đúng hạn chế độ báo cáo định kỳ cho Ngân hàng Nhà nước.
Thông qua hội thảo, Ban tổ chức kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược kinh doanh, tận dụng hiệu quả ưu đãi từ các hiệp định UKVFTA và CPTPP, đồng thời nâng cao năng lực tuân thủ để mở rộng thị trường xuất khẩu và đầu tư hiệu quả tại Vương quốc Anh.
Tin, ảnh: Viện Phát triển Nguồn nhân lực và Kinh doanh – UEH
